دعاوی داوری

دعوای درخواست تعیین داور

دعوای درخواست تعیین داور

انتخاب داور در قرارداد اصلی یا حتی بعد از انعقاد قرارداد ممکن است که هدف از این اقدام چلوگیری از طولانی شدن حل اختلاف  و صرف هزینه دادرسی بالا است. اگر پس از بروز اختلاف طرفین نتوانند در انتخاب داور مشترک به توافق برسند یا طرف مقابل داور اختصاصی خود را معرفی نکند، خواهان ناچار است به دادگاه مراجعه و درخواست کند که داور مشترک را تعیین کند یا در صورت امتناع طرف مقابل از معرفی داور اختصاصی، خودش داور را معرفی نماید. حتی در حالتی ممکن از شرط داوری پیش بینی نشده باشد و در جریان رسیدگی، طرفین توافق می کنند که موضوع به جای ادامه رسیدگی در دادگاه، از طریق داوری حل و فصل شود.

الزامات دعوای درخواست تعیین داور و دادگاه صالح

مهمترین نکته در دعوای درخواست تعیین داور این است که این درخواست با تقدیم دادخواست امکان پذیر بوده و هزینه دادرسی آن معادل دعاوی خیر مالی است.

مرجع صالح برای درخواست تعیین داور به دلالت ماده 462 قانون آیین دادرسی مدنی، دادگاهی خواهد بود که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد. مگر اینکه طرفین طور دیگری تراضی کرده باشند. توجه داشته باشید که مستفاد ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف، با توجه به اینکه درخواست تعیین داور ماهیتا یم درخواست محسوب می شود و هزینه دادرسی آن بر اساس دعاوی غیر مالی وصول می گردد، در هر صورت از صلاحیت دادگاه صلح خارج است.

حالات مختلف در اعمال شرط داوری

در دعوای درخواست تعین داور باید توجه نمود که به چه صورت امکان رجوع به داور در دعوا میسر شده است. این امکان به 6 صورت به وجود می آید.

  1. طرفین بدون اینکه فرد خاصی را به عنوان داور مشخص نمایند، توافق می کنند در صورت بروز اختلاف، یک داور مرضی الطرفین بین آن ها وجود دارد:
    در این مورد دو دیدگاه وجود دارد. گروه اول معتقدند که در چنین حالتی بر فرض عدم توافق طرفین، دادگاه خود را جایگزین اراده طرفین و رضای خود را جانشین رضای آنان کند. چنین امری قطعا خلاف خواست طرفین اختلاف بوده و نتیجه حاصله با اراده اصلی و مراد اولیه طرفین از گنجاندن شرط داوری در قرارداد مغایر است و اصل نیز صلاحیت محاکم دادگستری است. گروه دوم نیز معتقدند در صورت عدم توافق بر داور مرضی الطرفین، یک داور با تعیین رئیس دادگستری شهرستان مربوطه انجام پذیرد. مضافا آنکه تعیین داور از سوی دادگاه نقش تکمیلی و حمایتی دارد و در راستای حفظ قصد طرفین برای ارجاع اختلاف به داوری است، نه جایگزینی اراده آنان. اگر دادگاه نظر گروه اول را بپذیرد، قرار رد درخواست تعیین داور صادر می کند که این قرار قطعی است. اما اگر اعتقاد به نظر گروه دوم داشته باشد، مطابق مواد 460، 465 و 468 آیین دادرسی مدنی اقدام خواهد شد.

  2. طرفین بدون آنکه داور یا داوران خاصی مشخص کنند، بدون تعیین تعداد داور صرفا درج می کنند در صورت بروز اختلاف، موضوع از طریق داوری حل و فصل شود.( به این نوع شرط داوری، شرط داوری مطلق گویند.):
    در این حالت به دلالت ماده 459 آیین دادرسی مدنی اصل بر داوری توسط هیئت سه نفره است مگر اینکه صراحتا به داور واحد اشاره شود. در این مورد خواهان باید ابتدا داور اختصاصی و داور ثالث را انتخاب و به وسیله اظهار نامه رسمی برای طرف مقابل ارسال کند. دادگاه پس از احراز عدم معرفی داور توسط طرف مقابل پس از اظهارنامه، باید داور را مشخص نماید و اخطار مجدد به مستنکف ضرورت ندارد. ولی بدوا ارسال اخطاریه مبنی بر مطلع کردن وی از طرح درخواست تعیین داور و دفاعیات احتمالی ( از جمله ادعای بی اعتباری قرارداد) برای خوانده ضروری است و در صورت بروز اختلاف نسبت به اصل معامله یا قرارداد دادگاه مطابق ماده 461 بدوا به موضوع رسیدگی می کند. توجه داشته باشید که پس از انتخاب داور یا داوران کار دادگاه به پایان رسیده و پرونده مختومه و از آمار کسر می گردد. ابلاغ، اجرا و ابطال رای داور هرکدام موضوعی جداگانه محسوب شده که تحت پرونده ای دیگر با کلاسه متفاوت تشکیل می شود.

  3. طرفین هم زمان با درج شرط داوری، فرد مشخصی را به عنوان داور تعیین کنند و توافق نمایند تا در صورت تولید اختلاف، داوری بر عهده وی می باشد( به این نوع شرط داوری، شرط داوری مقید می گویند.):
    در این فرض، اصل بر این است که خود آن شخص به اختلاف رسیدگی نماید مگر آنکه شخص معین شده نخواهد یا نتواند به عنوان داور رسیدگی کند، که در این صورت طرفین باید یک داور دیگر مشخص کنند و در صورت عدم تراضی در انتخاب داور مشترک، به دلالت ماده 463 قانون آیین دادرسی مدنی، شرط داوری منتفی و موضوع اختلاف مطابق قواعد آیین دادرسی مدنی در صلاحیت دادگاه خواهد بود.

  4. طرفین توافق کنند در صورت حدوث اختلاف، موضوع از طریق دو داور اختصاصی از جانب طرفین و یک داور مرضی الطرفین حل و فصل شود:
    این فرض همانند فرض اول است. لذا اگر دادگاه اعتقاد به نظر گروه اول داشته باشد، مطابق آناقدام می کند و اگر اعتقاد به نظر گروه دوم داشته باشد، مطابق مواد 460، 465 و 468 آیین دادرسی مدنی اقدام خواهد شد.

  5. طرفین توافق کنند در صورت حدوث اختلاف، شخص ثالث یا دادگاه برای آن ها داور انتخاب کند:
    نقش دادگاه در این مورد صرفا همانند شخص ثالثی است که تعیین داور به او سپردا شده است. اگر پیش بینی کرده باشند دادگاه داور را مشخص کند، مستقیما از دادگاه درخواست تعیین داور می شود. اما اگر توافق بر این باشد که در صورت حدوث اختلاف شخص ثالث داور را تعیین کند، ولی شخص ثالث داور را مشخص نکند یا انتخاب داور از طرف او غیر ممکن باشد، خواهان باید به طرف مقابل اظهارنامه ارسال نماید و داور انتخابی خود را اعلام کند و طرف مقابل ظرف 10 روز فرصت دارد به اظهارنامه ارسال نماید و داور انتخابی خود را اعلام کند و طرف مقابل ظرف 10 روز فرصت دارد به اظهارنامه پاسخ دهد. در هر حال اگر پاسخ اظهارنامه داده نشود یا طرف مقابل پاسخ بدهد، اما بر سر داور مشترک به توافق نرسند، به دلالت ماده 460 قانون آیین دادرسی مدنی برای تعیین داور، باید به دادگاه مراجعه کنند.

  6. طرفین توافق کنند که در صورت بروز اختلاف یک داور اختصاصی از سوی هرکدام و سر داوری که از طریق دادگاه مشخص می شود حل اختلاف نمایند:

در این فرض خواهان به همراه درخاست تعیین داور، داور اختصاصی خود و قبول داور را ضمیمه می نماید. دادگاه برای خوانده اخطار ارسال می نماید. ارسال اخطار به این دلیل است که چنانچه توضیحی پیرامون موضوع دارد ارائه دهد، ضمنا داور اختصاصی و قبول داوری نیز تقدیم نماید. در صورتی که طرفین قبول داور و داور اختصاصی را ارائه دادند، دادگاه داور سوم را تعیین می کند، ولی اگر خوانده داور اختصاصی خود را معین نکرد، دادگاه یک داور بجای وی که از تعیین داور اختصاصی استنکاف ورزیده و یک داور مشترک انتخاب می کند.

ارکان دعوای درخواست تعیین داور

  1. وجود شرط داوری در قرارداد اصلی یا قرارداد داوری به صورت جداگانه
  2. حدوث اختلاف بین طرفین
  3. ارسال اظهارنامه به طرف دیگر و دادن مهلت 10 روزه جهت معرفی داور اختصاصی خود یا مشترک
  4. عدم تراضی بر داور مشترک یا عدم معرفی داور اختصاصی

مستندات قانونی دعوای درخواست تعیین داور

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *